Nafarroako telebistak Bakaikuri buruz eginiko erreportaia ikus dezakezue hemen.
Herriko jatorriari eta historiari buruzko berriak eta beste informazio esanguratsu batzuk.

Bakaikuko maiatza 2013

Auten Bakaikurrak maiatza Urbasako mendi gainean jartzen zutenekori buruzko erreportaia egin zuten ETB-koek, hemen duzue ikusteko aukera:

"maiatza"; urtero berritzen den aintzinako ohitura

CASTELLANO

Maiatzaren bata egun berezia izaten da Bakaikun eta Sakanako beste bi herrietan, Etxarrin eta Iturmendin, ere. Egun horretan “maiatza” jartzeko eguna da.

Aspaldiko ohitura zaharra berreskuratuko dute beste behin bakaikuarrek. Urbasako mendi gainera igoko dira goizean goiz eta inguruko basotik embor luzea duen fago bat moztuko dute. Gero herritarrek enborra bizkargainean eramango dute eta egokitutako tokian, Urbasa mendi gaineko ertzean, jarri egingo dute eguerdi aldera.

Etxarri Aranatzen antzeko prozedura eramango dute.

Iturmendin berriz herriko plazan zutituko dute “maiatza” arratsaldeko seiretan.

Adituen arabera usadio zahar honek artzaiak beren artaldeak Urbasako belardietara eramateko garaia zela adierazten zuen.

“Maiatza” hilabete osoz egoten da bere kokagunean eta gero hilabetearen azkeneko egunean bota egiten dute. Ala ere Bakaikun San Juan bezperan herriko plazan jarriko dute berriro eta Uztailaren 25-ean hasten diren herriko festetaraino bertan egongo da.

Dena den ohitura hau ez da Sakanako bailaran bakarrik agertzen, “maiatza”-ren oso antzeko ospakizunak Europa osoan zehar aurkitu ditzazkegu. Iberiar penintsula osoan, Frantzian, Italian, Alemanian edo eta Erresuma Batuan ere. 

Udaberriaren iritsiera eta arbolak erreferente bezala hartuta, naturaren berpiztearekin zerikusi handiko jarduera da. Urtaroen aldaketa nabariak dituzten lurraldetan eta lurrarekin lotura handia duten kulturetan nabarmentzen dena.

Hona hemen hilabete honetan Bakaiku eta Etxarriko "maiatzak" ikustera eramango gaituen mendi ibilbidea:
"maiatzetako" mendi ibilbidea

ballenero San Juan baleontzia

castellano

1563. urtean Pasaiko ontziolatan eginiko San Juan baleontzia 1565. urtean ondoratu zan Labradorren, Canadako itsasertzean.
Ala ere itsasontzi honen istorioa Sakanako basoetan hasi zan urte batzuk lehenago, hemengo hariztietatik irten bait zen San Juan-a eraikitzeko erabilitako egur guzia.
Gaur egun San Juan baleontziaren hondakinak Unescoren urazpiko patrimonio kulturalaren irudi bilakatu dira.

1565. urteko udaberrian abiatu zan Pasaiako portutik baleontzia eta bi ilabeteko bidaiaren ondoren Terranovara iritis ziren. Gaur egun Labradorreko “Red Bay” dana eta garai artako  euskaldunak “Butus” edo “Buytes” izenez ezagutzen zutana. XVI. mende arte hamarrenbat baleontzi eta 1500 gizonetik gora biltzen ziren “Red Bay”-n garai hartan ain garrantzitsua bilakatu zen bale ehizan ibiltzeko. Itsas nabigazioan mundu mailako potentzia izatera iritsi ziren euskaldunak garai haietan. 

1565. urteko Urrian ekaitz haundi batek “Red Bay” badian bertan ainguratuta zegoen untzia hondoratu zuen. Dirudienez mariñelen artean ez zan galerarik izan baina mila tonelada bale olioz beteta zegoela joan zen itsas azpira San Juan baleontzia eta bertan dirau oraindik.

Orain, ainbat urtetako ikerketen ondoren San Juan baleontziaren erreplika bat egiteko asmotan dira Ondartxo ontziolan Albaola elkartekoek.
Ikerketetan agertu zenez ontzia egiteko erabilitako materiala Sakanako ariztietatik zetorren eta berezkoarekin antzekotasun handiena bilatu nahian Nafarroako iparmendebaldeko bailara honetako basoetatik aterako dituzte eraikuntzarako beharrezkoak diren 200 aritzak.
Zuhaitzen mozketa basozainen ikuskaritzarekin egin da eta reforestazio plan baten inguruan. Sakanako basoetan urtero 2.000 aritz moztera ailegatzen dira, horietatik 200 ale proiektu honetarako erabiltzea ez da gure ingurumenarekiko kalte nabariegia izango.

Proiektu honen egitasmoa ezitzailea eta dibulgatzailea bada ere, turismoaren alorrean interesgarria izan daiteke. Egurrak Sakanan hasten zuen eta Gipuzkoa osoa zeharkatu ondoren itsaladeko ontziolatan bukatzen zen bidearen inguruko egurraren ibilbidea garatzeko asmotan dira.
Aintzinean Sakanan baso ustiapena bere biziko aktibitate ekonomikoa zan. Ariztien aldeko lana egiten zuten; erein, landatu, zaindu, kimatu eta moztu egiten zituzten. Urteren poderioz langintza hauek bazterrean utzi zieren eta ondorioz gure basoetan fagoa aritzari gainditzen ari zaio azken aldian.

Sakanako ihauteriak - carnavales de Sakana

castellano

Sakanako ihauterietan Euskal Herriko beste eskualde askotan bezala aintzinako ohitura zaharrak eta pertsonaiak berreskuratzen dira egun hauetan.
Landa ingurutan ospakizun hauek askotan neguaren amaierarekin eta naturaren biziberritzearekin lotura handia daukate. Olaztin adibidez kaleetan simaurra botatzen dute gurdi batekin eta Altsasun edo Bakaikun golda batekin irtengo dira herrian zehar.


Gure eskualdeko ihauteri ezagunena Altsasukoa izaten dira.

2013-ko Altsasuko ihauteritako programazioa:

Otsailaren 10-ean Inauteri Txikia, haurrendako ihauteria ospatuko dute. 

Otsailaren 12-an, asteartean Herri Inauteria izango da. Desfilea egingo dute eta bertan agertuko dira ain ezagunak egin diren "momotxorroak", hauen ondoan izango dira "sorginak", "maskaritak", "juantranposoa" ... Guziak txistulari, gaitero eta txarangaren laguntzarekin.

Otsailaren 16-an Piñata Eguna izango da.

Baina badira beste herri askotan ospakizun berezi eta ikusgarriak:

• Ihabarren "aitezarkoa", "landarra", "ninia" eta "hartza" agertuko dira
• Arruazun "moxorroak"
• Lakuntzan "zatamarroak"
• Unanun "mamuxarroak" (goiko argazkian)
• Etxarrin "txatarrak" ihauteri aurreko asteetan kaleetan zehar izan dira
• Bakaikun "kamarroak" ibiliko dira herrian zehar
• Urdiainen "momoxarroak"

Bakaikuko ihauteriak

 Bakaikuko pertsonai bereziak "kamarroak" dira. Duela urte batzuk herriko gazteek berreskuratu zuten 1936. urtetik galduta zeuden ohiturak.
Guda aurreko Bakaikuko ospakizunei buruzko dokumentazioa bildu du Juan Garmendiak 2007. urtean argitaratu zuen "Carnaval en Navarra" liburuan.
Aurten Otsailaren 16-an itzuliko dira "kamarroak". Lehenik elkartean bazkaladuko dute eta gero herrian zehar ibiliko dira golda garraiatuz leku batetik bestera eta iguruan dituzten haurrak beren makilekin zirikatuz.

turrón casero II - etxean egindako turroia II

castellano

Angoiko etxera etortzen zaizkigun bidaiariei Sakanaldeko inguru hauetan biltzen ditugun fruituekin egiten ditugun ainbat jaki dastatzeko aukera eman nahi diegu. Bestalde gure etxera etortzen diren bisitariek gogoa izan ezkero gurekin batera presta dezakete gozoki hauek.

Azken aste hauetan Gabonen aitzakiarekin bi turroi mota egin ditugu gure etxean. Joan zan astean gurean urtero ain ugariak izaten diren urrekin eginiko turroia prestatu genuen. Oraingoan berriz intxaurrekin egindakoa izango da.

Bakaikuko kaleetan itxarrondo ugari daude landatuta, etxe ondoetan eta baita herri ondoko baratza eta larre bazterretan. Itxaurrondoak ez dute urtero uzta berdina ekartzen, auten ez da uzta oso ona izan, baina iazkoa ikusgarria izan zan eta oraindik zaku bete intxor daukagu. Hauek erabili ditugu turroia egiteko.

Beharko ditugun osagaiak:

• 80 gr ezti
• 120 gr azukre
• 200 gr azala kendutako itxaurrak
• edalontzi laurden bat ura
• arrontz zuringo bat
• limoi baten azala
• obleak

Lehenik eta behin kazulatxo batetan ura, azukrea eta eztia jarriko ditugu irikiten nahasketa loditu arte.

Pixka bat epeltzen dan bitartean arraultzaren zuringoa irabiatu egingo dugu "elur moduan" jarri arte.

Zuringoa eta gozokia nahastuko ditugu gero eta azkenik itxaurrak eta limoi azal pixka bat gehituko diogu.

Dena ondo nahastu eta oblea baten gainean barratuko dugu gustoko dugun lodiera emanez. Bukatzeko bigarren oblea bat jarriko dugu gainean.

Arta porkak egiten

Mi padre no pierde la esperanza de enseñarme esta antigua técnica para guardar el maíz.

Rutas de senderismo y actividades al aire libre

He encontrado en la red una página que me parece de lo mas interesante para todos los amantes del campo y de las actividades al aire libre: wikiloc

Es muy sencillo buscar información del tipo de actividades y de las zonas que te interesan en un momento dado. Por ejemplo aquí aparecen varias rutas de senderismo que se pueden realizan muy cerca de Bakaiku:

rutas de senderismo cerca de Bakaiku

y también la ruta de montaña que se preparó en Bakaiku este año, que sale desde el mismo pueblo y sube hasta la sierra de Urbasa:

 Iruaitzeta, Baitza y Elorrie desde Bakaiku

Las gorrinas de la granja de Angoiko Etxea

Siempre tratamos de que los animales de nuestra granja estén bien atendidos. Intentamos ofrecerles un lugar idóneo para que se críen en buenas condiciones, un amplio recinto arbolado, abundante comida y agua. Pero ahora hemos subido un escalón en las prestaciones: ¡también tienen sesión de masaje!.

Es cierto que estas gorrinas no tendrán una larga vida. Pero la que les toca intentamos que sea lo mas agradable posible.
Después de todo esto cualquiera entenderá que los chorizos y jamones producidos en Angoiko Etxea no se pueden comparar con los que nos venden en la carnicería.

Los nuevos miembros de nuestra granja

Visto la que se nos viene encima en la granja de Angoiko Etxea nos estamos preparando para hacer frente al negro futuro ampliando la familia.

• Esta gallina y nuestro gallo, el padre de los pollitos, nacieron en alguna macro granja dentro de una incubadora, seguro que no sabían lo que era vivir fuera de una jaula hasta que llegaron a nuestra casa y sin embargo han sido capaces de formar una familia numerosa ¡10 pollitos!

• Además hace un par de semanas que también están con nosotros estos gorrines.
• 

álbum de fotos

Programa de fiestas de Bakaiku 2012

La semana que viene, el día de Santiago comenzarán las fiestas de Bakaiku. Aunque Bakaiku es un pueblo pequeño sus fiestas siempre destacan por el buen ambiente. Además parece que el tiempo ayudará mas que el año pasado. Aquí está el programa oficial de las fiestas.

Miércoles 25 de julio– Herrira eguna

---

12:00 - Chupinazo.

12:30 - Misa.

13:00 - Bombas japonesas.

Después zortziko de Bakaiku.

Partidos de pelota en el frontón.

22:00 - Cena en favor de l@s pres@s polític@s vasc@s.

20:00 a 22:00 y 00:30 a 04:00 - Verbena con Gozo-Gozo.

Jueves 26 de julio

---

12:00 - Taller de dibujo y preparación de disfraces.

12:30 - Misa en honor a l@s mayores.

13:00 - Actuación musical de Iñaki Bizkai en la plaza.

14:00 - comida de jubilad@s y homenaje en la sociedad.

Después, bailables con Iñaki Bizkai en la sociedad.

17:30 - Talleres y juegos para niñ@s.

19:00 - concurso de tortilla de patata y pinchos.

19:00e - Demostración de playback.

20:00 a 22:00 y 0:00 a 4:00 - Verbena con Aierrik.

Viernes 27 de julio

---

12:00 - Juegos con agua para niñ@s.

13:00 - Actuación de circo.

18:00 - Deporte rural entre jóvenes de seis a catorce años.

19:30 - Dantzaris. Grupo de danzas Elai-Alai..

20:00 - La Banda del Jefe Bigun. Actuación con música tranquila.

0:30 a 04:00 - Actuación rock de La Banda del Jefe Bigun.

Sábado 28 de julio

---

11:30 a 13:30 - Parque infantil. Segways, craybikes, hinchables y toro mecánico para todas las edades.

13:00 - Aizkolaris. Escuela de Sakana.

16:30 a 19:30 - infantil. Segways, craybikes, hinchables, toro mecánico y taller de chapas.

20:00 - Zortziko de Bakaiku bailado por diferentes generaciones.

22:00 - Toro de fuego.

20:00 a 22:00 y 0:30 a 4:00 - Verbena con Trikidantz.

Domingo 29 de julio

---

Al mediodía recital de txistus.

13:00 - Música mejicana con Txutxin Ibañez y Su Mariachi.

18:30 - Comienzo de la preparación de los calderetes.

22:00 - Cena de calderetes.

20:00 a 22:00 y 0:30 a 2:30 - Verbena con Gaubela.

Todos los dias al mediodía y a la tarde diferentes grupos del pueblo y el ayuntamiento ofrecerán auzate..

Hogueras de San Juan

Unas fotos que me han pasado desde bakaiku.info de la noche de San Juan en Bakaiku.

El "Mayo" en la plaza de Bakaiku

Durante todo el mes de Mayo en lo alto de la sierra de Urbasa se puede contemplar el "Mayo".
Maiatza
Maiatza 2012
Esta antigua tradición señalaba la subida de los pastores y sus rebaños a los pastos de verano en la sierra de Urbasa. Tras ser retirada la "Maiatza" de la punta de la sierra, el último día del mes pasado, ayer víspera de San Juan,  se colocó el "Mayo" en la plaza del pueblo. Aquí podréis encontrarlo hasta fiestas de Bakaiku que comenzarán el próximo 25 de Julio.

Un reportaje mas extenso sobre esta tradición de colocar el "mayo" en la plaza del pueblo lo encontrareis en este enlace: El "mayo" en la plaza de Bakaiku

Recorrido de montaña por Urbasa en Bakaiku

Mas información sobre el recorrido de montaña que se está creando en Bakaiku
bakaiku.info

ruta de montaña por urbasa en Bakaiku

Este Sábado comenzaron los trabajos para preparar ruta de montaña que se va a crear en Bakaiku. Esta ruta permitirá realizar un recorrido circular con salida-llegada en el pueblo y que nos llevará a la sierra de Urbasa, hasta la ermita de Santa Marina. Destacar que esta labor se realiza en "auzolan", es decir son los vecinos del pueblo quienes voluntariamente realizaran todo el trabajo.

cross popular

El sábado 2 de junio a las 17:00 se celebró el cross popular organizado para impulsar y afianzar la afición al atletismo en Sakana. Las sociedades Bakarreko-Etxea de Bakaiku y Aitzkozar de Iturmendi organizan el evento con ayuda de innumerables voluntarios de los dos pueblos. 
Imagenes del cross popular

Fotos casa rural

Conoce nuestra casa rural a través de estas fotos.